Golfbrekers bij onrust in de klas: een dagelijkse realiteit
Iedere leerkracht kent het wel: je start vol energie aan de dag, maar merkt al snel dat de sfeer in de klas gespannen is. Kinderen zijn onrustig, er wordt veel gepraat of zelfs ruzie gemaakt. Je wilt door met je lesprogramma, maar merkt dat het niet lukt om de groep mee te krijgen. Het gevolg? Ongeduld, frustratie en soms zelfs boosheid. Heel begrijpelijk – en heel menselijk.
Wat veel leerkrachten niet weten: juist op deze momenten is traumasensitief werken belangrijker dan ooit. Onrust in de klas is vaak een signaal dat er iets speelt, bij één of meerdere leerlingen. Misschien is er sprake van stress thuis, een nare ervaring, of gewoon een slechte nacht. Hoe ga je daar als leerkracht mee om, zonder jezelf te verliezen in de druk van het programma?
Vasthouden aan je programma werkt vaak averechts
Het is verleidelijk om bij onrust juist extra strak vast te houden aan je planning. Je wilt immers je doelen halen en de lesstof afronden. Maar wist je dat dit de onrust vaak alleen maar vergroot? Kinderen voelen haarfijn aan als jij gespannen of gefrustreerd raakt. Die spanning werkt aanstekelijk en zorgt voor nóg meer onrust. Uiteindelijk loop je vertraging op – precies wat je wilde voorkomen.
Herken je dit?
Je merkt dat je weinig ruimte voelt om je programma aan te passen, terwijl je eigenlijk ziet dat de groep iets anders nodig heeft. Je vraagt je af: “Hoe blijf ik traumasensitief, ook als het lastig wordt?” Denk dan aan de metafoor van de Golfbreker.
Van programma naar relatie: de kracht van vertragen
De oplossing zit in het durven loslaten van je lesplan. Neem even afstand, haal diep adem en maak bewust de keuze om te vertragen. Zet de stap van programma naar relatie. Dit betekent niet dat je alles moet loslaten, maar dat je kiest voor verbinding op het moment dat het er het meest toe doet.
Praktische tips voor traumasensitief handelen bij onrust:
- (H)erken je eigen gevoelens. Sta kort stil bij wat je voelt – irritatie, machteloosheid, stress. Je bent niet de enige: veel collega’s lopen hier tegenaan.
- Adem diep in en uit. Een korte ademhalingsoefening kan al helpen om je hoofd helder te krijgen. Wil je meer weten over Eerste Hulp Bij Onrust? Kijk eens in de webshop van TIMM Consultancy voor een kaartset met handige oefeningen.
- Meditatieoefeningen voor pubers. You-tube kanaal om de basisprincipes van meditatie en mindfulness te leren.
- Onderbreek de les met iets luchtigs. Maak een grapje, doe een korte energizer, of vraag de kinderen naar hun weekend. Kleine, onverwachte interventies zorgen vaak voor een doorbraak in de sfeer.
- Maak écht contact. Kijk leerlingen aan, stel een open vraag (“Wat hebben jullie nu nodig om verder te kunnen?”) en geef ruimte voor hun verhaal.
- Durf te vertragen. Tijd investeren in verbinding levert later winst op. Je zult merken dat de groep daarna veel sneller weer mee kan in het programma.
Wil je meer lezen over traumasensitief werken? Bekijk onze training Traumasensitief Onderwijs of luister onze podcast over met meester Bart Heeling.
De Golfbreker: kleine interventies met groot effect
Een ‘Golfbreker’ is een kleine, bewuste interventie die de golven van onrust breekt. Je hoeft hiervoor geen grote, ingrijpende dingen te doen. Integendeel: juist kleine acties maken vaak het verschil. Denk aan:
- Een korte stilte-oefening
- Samen een liedje zingen
- Even samen naar buiten voor frisse lucht
- Een complimentenrondje
- Een speelse werkvorm uit onze EHBO regulatie oefeningen
Na zo’n golfbreker is er vaak meer rust in de klas. Je voelt beter aan of je verder kunt met de les of dat er iets anders nodig is. Dit versterkt niet alleen de sfeer, maar ook het vertrouwen in jou als leerkracht.
Reflectie en zelfzorg: belangrijk voor jou én je leerlingen
Na een drukke lesdag is het waardevol om even stil te staan bij wat er gebeurde. Zoek een collega op en praat samen over de onrust en hoe jij je voelde. Zet je ervaringen om in inzicht:
- Waarom hield je zo vast aan je programma?
- Wat is je belangrijkste doel met deze groep?
- Past je aanpak nog bij je missie als leerkracht?
Zelfzorg is geen luxe, maar een voorwaarde om traumasensitief te kunnen blijven werken. Door goed voor jezelf te zorgen, kun je de volgende keer weer rustig reageren als het stormt in de klas. Voor tips over zelfzorg en werkplezier kun je ook terecht bij
Of lees de blog van Domus Essentia Zelfzorg voor leerkrachten.
Samen leren: deel jouw Golfbrekers in traumasensitief onderwijs!
Welke golfbrekers werken voor jou bij onrust in de klas? Deel je ervaringen en tips met collega’s in je team, of in de reacties onder deze post. Zo inspireren we elkaar om traumasensitief te blijven, ook als het lastig wordt.
Meer weten of direct aan de slag?
Benieuwd naar trainingen op maat voor jouw school of team? Bekijk onze incompany mogelijkheden. Of meld je aan voor de training Traumasensitief onderwijs. Klik hier voor meer informatie.
Deze post kwam tot stand met dank aan trainer en leraar Bart Heeling en Margreet Timmer
Reflectieve afsluiter:
Hoe zorg jij voor rust en verbinding in jouw klas? Welke kleine interventies hebben voor jou het grootste effect gehad? Wat is jouw golfbreker in traumasensitief onderwijs? Deel je inzichten, en gun jezelf én je leerlingen een veilige, ontspannen leeromgeving – elke dag opnieuw.
Deel deze pagina